Oud-burgemeester Van Thijn van Amsterdam was erg kritisch over het Nederlandse asielbeleid. "Dat lijkt wel steeds minder om mensen te draaien", aldus Van Thijn. Hij noemde de Schipholbrand "een open wond in de canon van de Nederlandse geschiedenis". Ongeveer vijfhonderd nabestaanden en familieleden woonden de herdenking bij. Ook personeel van het getroffen cellencomplex was aanwezig.

Paul Blondeel, een van de organisatoren van de bijeenkomst in de Dominicuskerk en schreef onderstaande impressie:

Herdenkingsbijeenkomst Dominicuskerk

Het was heel goed en indrukwekkend. In de kerk waren 5 tot 600 mensen, de getuigenissen van de overlevenden en nabestaanden waren niet alleen diep bedroevend, maar iedereen had ook iets van verbijstering: wie zijn wij dat we zo met elkaar omgegaan zijn, eigenlijk al één jaar lang. Doordat de nabestaanden en overlevenden publiekelijk het woord kregen (het is ook op het NOS journaal geweest), werd er misschien toch wel iets geheeld.  Mijn vriendin zei gisteren: "pas nu begrijp ik wat we eigenlijk zeggen als we het voortdurend over die rapporten of 'schuldigen' hebben - we hebben het amper over die mensen zelf gehad."  

Ik denk dat het sinds gisterenavond een heel, heel klein beetje veranderd is.  Alsof de overlevenden ons weer bij onze menselijkheid brengen, en bij het grote ongemak over hoe we structureel (en ook dagelijks) met elkaar omgaan.  We hebben twee uur lang geluisterd, gezongen, gebeden.  We hebben elf kaarsen ontstoken.  Er waren mensen die gekookt hadden; de kerk was zeer mooi aangekleed (kijk op website binnenkort voor foto's) maar misschien nog het meest indrukwekkend waren de vier minuten stilte, recht op staand, alle woorden voorbij en zo krachtig, zo verbindend!

Ik heb de Dominicus die avond als een heel publieke plaats ervaren waar we tegelijk over heel existentiële en spirituele dingen konden spreken, over onze menselijkheid.  Zoals in Afrikaanse gemeenschappen (die we dan zo makkelijk 'primitief' noemen) mensen die iets heel ernstigs hebben meegemaakt (als dader, als slachtoffer) opnieuw het woord moeten nemen om hun plaats te vinden / te krijgen en hoe zeer wij dit nodig hebben.  De sprakeloosheid van Sakho, het gestamel van Agury, ze hebben ons weer bij de les gebracht. 

Toen de overlevenden het woord namen, hebben ze als het ware ons weer bij de les gebracht.  Het waren wij die iets vergeten waren, iets cruciaals.

Karin Kasdorp is redacteur van de Dominicuskrant. (www.dominicusgemeente.nl) en schreef onderstaand verslag:

Herdenking Dominicuskerk voor de slachtoffers van de Schipholbrand

Donderdag 26 oktober jl. werd in de Dominicuskerk een herdenking gehouden voor de slachtoffers van de Schipholbrand, die precies een jaar geleden plaatsvond. Vanuit de werkgroep die ook de paaswakes verzorgt, werd contact gezocht met (onder meer) de Basisbeweging Nederland, de Studentenekklesia, het Solidariteitsfonds X-Y en Stichting Prime. Al spoedig ontstond een landelijk werkverband van waaruit een wake op Schiphol-Oost in combinatie met een herdenkingsdienst werd georganiseerd.

“We zijn hier als christenen, moslims en niet-religieuzen bij elkaar.”
Het welkom van pastor Juut Meijer is hartelijk naar alle aanwezigen, en duidelijk:
“We vragen geen handtekening voor welk politiek manifest ook.”
“We gedenken tegen een decor van namen van gestorvenen, die we hier a.s. zondag met Allerzielen herdenken. Ook deze elf slachtoffers worden hier bijgeschreven.”
Overlevenden en nabestaanden vertellen vervolgens hun verhaal. Ahmed Pouri, coördinator van de Stichting Prime, kondigt ze aan en staat bij hen – en staat hen bij, op het podium.
De geestelijke situatie van de overlevenden is sterk aan schommelingen onderhevig. Daarom hebben sommigen, die zich spontaan hadden aangemeld, zich bij nader inzien teruggetrokken hun verhaal te doen.
De Surinaamse mevrouw Toekaja heeft haar zoon Robert verloren. Ze doet haar verhaal uit het hoofd. Wat deze dienst haar doet is troost geven, voor haarzelf en haar familie om verder te gaan.
De tweede persoon die zou spreken, is de zoon van de omgekomen Kemal Sahin uit Turkije, en zelf asielzoeker uit Duitsland. Hij is echter niet aanwezig, want werd tijdens zijn reis naar Amsterdam bij de Duits-Nederlandse grens teruggestuurd. Hij had het verhaal op papier gezet, waardoor het toch kan worden voorgelezen; de tekst wordt door een tolk vertaald.

Veel sprekers voelen zich schuldig. “Ik deelde de kamer met iemand anders, die is nu dood. I don’t know what to say to his mother and sister – they are sitting there…”
Een ander: “Ik ben omringd door dood. In Afghanistan was dat zo, waar ik vandaan gevlucht ben, op zoek naar een manier om van duister naar licht te komen. Dat is moeilijk, maar niet onmogelijk. Ik heb hier de dood opnieuw ontmoet, de zwaarste periode in mijn leven meegemaakt. Ik ben hier mentaal kapot gemaakt en gegaan. (….) Ik ben helemaal verdwaald, heb niet alleen mezelf verloren, maar ook mijn persoonlijkheid. (…) Wij mochten vorig jaar niet naar de herdenking van de Schipholbrand. Er zijn momenten waarop ik denk: Nederland is nu mijn land, en nu ook mijn graf.”

“Omdat we van ons zelf geen huis zijn,” staat er op de voorkant van de liturgie onder de tekening van Riet Zegers. De tekst heeft betrekking op de illustratie, van een groep mensen en kinderen die met hun armen omhoog een dak boven hun hoofden vormen. Een gezamenlijk koor van Dominicusgemeente en Studentenekklesia ondersteunt de samenzang. Tijdens de viering hangt er een sfeer van ingetogenheid en respect.

Ed van Thijn, oud-burgemeester van Amsterdam, neemt het woord. Zijn toespraak is sterk politiek geladen. Hij laakt de nonchalance, nalatigheid en het disrespect van de overheid.
“De overheid leefde haar eigen regels niet na. Was ‘regel niet regel’….?!”
“Wij hebben een kras op onze ziel, zei een minister. Méér dan een kras: een open wond in de canon van onze geschiedenis.”
Ook hekelt hij ‘de koppremie’ die te verdienen valt bij aangifte van een illegaal. “Het asielbeleid is een uitvoeringsfabriek geworden compleet met productiecijfers en prestatiecontracten.”

Kader Abdollah spreekt voor alle asielzoekers als hij zegt: “Wij zijn hier gekomen om veranderd te worden, en om te veranderen. Om Nederland mooier te maken. Ik zweer bij de geest van elf doden dat we door blijven gaan te komen om jullie te bewonderen, om jullie te veranderen. Asielzoekers zijn geen zielige mensen. Wie zijn huis durft te verlaten is een moedig mens.”

Vooraan op het podium staat voor ieder slachtoffer een gedenkteken met naam. De elf doden worden met licht en bloemen geëerd. De briefjes met de namen worden opgehangen op het kleed en krijgen zo een plaats tussen de overledenen uit de Dominicusgemeente, die met Allerzielen zullen worden herdacht. Een strijkorkest o.l.v. Reza Nowroozbaygi sluit de ceremonie af met een adagio van Samuel Barber.

Een stroom bezoekers beweegt zich na afloop naar de bussen met bestemming Schiphol-Oost, alwaar ze de nachtwake zullen bijwonen.

Open wond in de canon van Nederland
Onder die kopschreef Bart Zuidervaart in Trouw op vrijdag 27 oktober 2006 een reportage over de bijeenkomst in de Dominicuskerk
Klik hier om de reportage te lezen als PDF document.
En hier om het te downloaden als Word document.

Meer informatie over de Dominicusgemeente en -kerk vind je op hun website:
www.dominicusgemeente.nl